Wageningen, 1 april 2011. Vanaf vandaag is de nieuwe voorzitter van de Combinatie van Beroepsvissers (CvB) Jaap Geleijnse tevens de nieuwe vertegenwoordiger namens de binnenvisserijsector in de Stichting DUPAN. Doede Visser legt per 1 april het voorzitterschap van de CvB neer en draagt daarmee ook zijn zetel in het DUPAN-bestuur over.

 

Jaap Geleijnse begint enthousiast aan zijn functie: "We gaan ervoor!", zegt hij in een reactie, "waarbij ik de samenwerking binnen de gehele visserijsector in Nederland als heel belangrijk zie. Met alle neuzen in dezelfde richting kunnen we goed werk voor de paling verrichten. Wanneer we dus op afzienbare termijn tot overeenstemming komen over één organisatie voor de kust- en binnenvisserij, dan zou mijn rol als voorzitter en DUPAN-bestuurder nog wel eens van korte duur kunnen zijn. Maar daar werk ik dan graag aan mee. "

 

DUPAN-voorzitter Alex Koelewijn: "We zijn zeer blij dat we met Jaap Geleijnse een waardige opvolging hebben voor Doede Visser, die zich vanaf het begin tot aan vandaag met volle overtuiging voor onze stichting heeft ingezet. Hij is ook de initiator geweest om de opvolging binnen DUPAN gestalte te geven via een gezamenlijke zetel voor de gehele visserijsector in het bestuur. Daarmee wordt voor de palingsector een belangrijke stap gezet op weg naar een eensgezinde aanpak voor een duurzaam beheer van de palingstand in Nederland."

 

Jaap Geleijnse is afgevaardigde van de beroepsvissers uit Zuid-West Nederland. Jaap heeft in het verleden verschillende functies bij Rijkswaterstaat vervuld en is sinds zijn pensioen actief voor de kust- en binnenvisserij in Zeeland en Nederland. Onder andere is hij ook voorzitter van de VBC-Veerse Meer. Jaap zal ook namens de CvB plaats nemen in DUPAN en in het bestuur van het Productschap VIS.

Bij Vishandel Klooster in Enkhuizen is de eerste machine in gebruik gesteld voor diervriendelijke verwerking van paling. Met een druk op de knop stelden topambtenaar van het ministerie van Economische zaken, Landbouw & Innovatie, de heer M. Kool en wethouder van Economische Zaken, J. Franx, de machine in gebruik. Met de nieuwe machine treedt de bewusteloosheid van de paling binnen een seconde in, waarna hij het bewerkingsproces doorgaat. De stichting DUPAN verwacht dat paling in heel Nederland binnen enkele jaren volgens deze methode kan worden verwerkt.

William Swinkels van de stichting DUPAN is verheugd met de ingebruikname: “Voor de stichting DUPAN is de machine weer een mijlpaal in haar streven naar een duurzame palingsector. Deze machine markeert het nieuwe denken en de focus op innovatie die eind 2009 binnen de gehele sector in gang is gezet. Vanaf dit moment zal de stichting zich inzetten voor verspreiding van deze nieuwe technologie binnen de verwerkende bedrijven in de sector. Daarnaast stelt de stichting zich tot doel bij te dragen aan het verbeteren van de palingstand.”

In 2007 hebben de bedrijven Nijvis, Klooster en Rijpelaal aan Imares en Livestock Research gevraagd het probleem van palingverwerking definitief op te lossen. In samenwerking met de onderzoeksinstellingen is de machine de afgelopen jaren ontwikkeld, met subsidie van het ministerie van EL&I.
De machine kwam tot stand na wetenschappelijk onderzoek dat bestond uit hersen- en hartfilms en gedragsobservaties. Daarmee werden de condities bepaald waarbij bewusteloosheid bij paling onmiddellijk intreedt en in stand blijft tot het dier dood is. De machine voldoet volledig aan alle eisen ten aanzien van diervriendelijkheid. Er zijn machines ontwikkeld voor zowel grote als kleine verwerkers.

Directeur M. Kool van min. ElenI en wethouder van Economische Zaken Enkhuizen, J. Franx, stellen de machine in gebruik.

De methode om zoet water te spuien bij laag water en sluizen langer open te houden bij opkomend water, functioneert om vismigratie te bevorderen. Dat staat in het rapport ‘Proef Natuurlijk Sluisbeheer’ uit december 2010.  Hoofdstuk 3.3.3 geeft de resultaten weer over de intrek van glasaal.

In totaal zijn er vanaf eind februari tot en met eind mei 2010 196 glasalen bemonsterd, waarvan er één is gevangen bij de Krammerjachtensluis en de rest bij de Bergsediepsluis. Bij de Krammerjachtensluis is door de afwezigheid van een echte lokstroom waarschijnlijk geen glasaal gevangen. Het meeste zoete water wordt bij de beroepsvaartsluizen geloosd via schutverliezen.
Het aanbod van glasaal was bij de Bergsediepsluis duidelijk hoger, ook in vergelijking met voorgaande jaren. Eind maart was er een piek in het aanbod van glasalen. Er was een hoog aanbod aan de zoute kant en in de sluis. Achter de sluis (aan de zoete kant) kwamen lagere aantallen glasalen voor. Er vindt voornamelijk glasaaltrek plaats als zout water wordt ingelaten op zoet water. Glasalen werden in hogere dichtheden pas gezien zodra de waterstroming door de sluis omkeerde. De hoogste dichtheden zijn gezien op enkele meters afstand van de sluisdeur, waarbij de dichtheid duidelijk afnam naarmate de afstand tot de sluisdeur (tiental tot honderd meter) groter werd. In de sluiskolk is de dichtheid minder hoog dan aan de zoute kant, en aan de zoete kant werd af en toe een glasaal gezien. Er is een gradiënt zichtbaar van hoge aantallen naar lage aantallen richting het zoete water. Dit geeft aan dat glasaal tijd nodig heeft om de schuiven in de sluizen te passeren Het aangepaste sluisbeheer bij de Bergsediepsluis heeft op basis van de resultaten een positieve invloed op de intrek van de aanwezige glasaal, maar kan nog optimaler voor glasaal worden afgesteld.

Download het rapport

Visdetaillist René van de Mheen uit Spakenburg is de eerste visdetaillist die paling verkoopt onder het Duurzaam Paling Fonds-logo. René van de Mheen ondersteunt met zijn afnemerslicentie het herstel en de instandhouding van de palingstand in Nederland. Via het fonds van de Stichting DUPAN wordt de aankoop van glasaal, verbetering van kweek- en vangstmethodes en een milieuverantwoorde en diervriendelijke verwerking van paling mogelijk gemaakt.

Het Duurzaam Paling Fonds zal worden ingezet om jonge paling (glasaal) in Nederlandse zoetwatergebieden uit te zetten en volwassen paling (schieraal) naar open zee te helpen om zich voort te kunnen planten. Nederland is in de laatste decennia vrijwel geheel afgesloten voor trekvissen die van zout naar zoet water gaan en weer terug. Zonder hulp kan de paling in Nederland op den duur dan ook niet overleven. Het Duurzaam Paling Fonds gaat hierbij helpen.

De consument herkent de duurzame paling aan het Duurzaam Paling Fonds-logo. Het logo toont aan dat de verkoper de door DUPAN voorgeschreven duurzaamheidsregels onderschrijft en dat de gekochte paling bijdraagt aan het fonds. René van de Mheen heeft het Duurzaam Paling Fonds-logo op zijn verkoopwagen en vrachtwagen staan. Hij geeft aan blij te zijn met de inzet van de Stichting DUPAN voor de paling in Nederland.

De afnemerslicentie is aan te vragen via de eigen palingleverancier die daarvoor een aanvraagformulier heeft. Er zijn geen kosten aan de afnemerslicentie verbonden.

Horecagroothandel Hanos levert uitsluitend nog paling die is voorzien van het Duurzaam Paling Fonds-logo. Hanos kiest hiermee duidelijk voor duurzaamheid en ondersteunt daarmee het herstel en de instandhouding van paling in Nederland. Via het Duurzaam Paling Fonds wordt de aankoop van glasaal, verbetering van kweek- en vangstmethodes en een milieuverantwoorde en diervriendelijke verwerking van paling mogelijk gemaakt.

Het Duurzaam Paling Fonds zal gebruikt worden om jonge paling (glasaal) in Nederlandse zoetwatergebieden uit te zetten en volwassen paling (schieraal) naar open zee te helpen om zich voort te kunnen planten. Nederland is in de laatste decennia vrijwel geheel afgesloten voor trekvissen die van zout naar zoet water gaan en weer terug. Zonder hulp kan de paling in Nederland op den duur dan ook niet overleven. Het Duurzaam Paling Fonds gaat hierbij helpen.

De horeca-ondernemer en de consument herkennen paling van het Duurzaam Paling Fonds aan het logo op de verpakking. Het logo toont aan dat de verkoper zich houdt aan de door DUPAN voorgeschreven duurzaamheidregels en bijdraagt aan het fonds.

HANOS is een internationaal opererende horecagroothandel die 35 jaar geleden is opgericht. Kernwoorden van HANOS zijn kwaliteit, service en scherpe prijzen. Overal in de wereld zijn inkopers actief om bijzondere producten naar de HANOS-vestigingen te krijgen. De groothandel onderscheidt zich dan ook met een exclusief assortiment. Daarnaast staan duurzaamheid en verantwoord ondernemen hoog in het vaandel. Duurzame visvangst wordt op tal van manieren ondersteund. De samenwerking met het Duurzaam Palingfonds is daarvan een sprekend voorbeeld.
 

Restaurant De Filosoof is uitgeroepen tot 'Groenste restaurant van Heerhugowaard'. Onlangs ontvingen eigenaresse Manon Roovers en chefkok Peter Kok een oorkonde uit handen van wethouder Jan Willem de Boer. Deze eervolle onderscheiding kreeg het restaurant van Stichting 'Vrienden van de Entente Florale', de nationale verkiezing van de groenste stad en gemeente van het land. De kersverse stichting verenigt ondernemers in en rond Heerhugowaard die groen en duurzaamheid een warm hart toedragen.

Een van de gerechten op de menukaart: van Restaurant De Filosoof: een stapeltje van gerookte Dupan*-paling!

* Duurzaam Paling Fonds, zet zich in om de palingcultuur voor Nederland te behouden, met respect voor de natuur
 

Export glasaal volgens DUPAN schadelijk voor herstel palingstand

Het voorstel van de Europese Commissie van 27 oktober waarin zij vraagt om een tijdelijk uitvoerverbod voor Europese glasaal (jonge paling) vanaf 1 november, heeft het niet gehaald. De Stichting DUPAN die zich sterk maakt voor een duurzame palingsector in Nederland is teleurgesteld.

De Commissie wees er in haar voorstel op dat, gezien de huidige situatie van de Europese aal, er onder de lidstaten draagvlak is voor het standpunt over de schadelijke effecten van glasaalexport op de instandhouding en verbetering van aalstand binnen Europa. Helaas is nu gebleken dat, ondanks alle inzet van de Commissie, het onmogelijk is om overeenstemming te krijgen over een gezamenlijke aanpak. Bronnen in Brussel laten weten dat er in Frankrijk twee kampen zijn ontstaan: één voor en één tegen export. Het vormen van een quota voor de export van glasaal zal naar alle waarschijnlijkheid een resultaat zijn van de uitkomst tussen deze partijen, waardoor er toch glasaal zal worden uitgevoerd.

Ingevolge van artikel 5 van de Verordening (EG) nr. 338/97, kan een uitvoervergunning voor glasaal alleen worden afgegeven als, naast andere voorwaarden, de bevoegde wetenschappelijke autoriteit  in een schriftelijke verklaring afgeeft “dat het vangen of verzamelen van deze dieren uit de natuur en de uitvoer daarvan geen nadelige of schadelijke effecten heeft op de instandhouding van de soort of de instandhouding van de soort binnen de gebieden waar deze leven". Volgens de Stichting DUPAN kan aan deze voorwaarde niet worden voldaan. De intrek van glasaal immers, is volgens de wetenschap de laatste dertig jaar sterk gedaald. De huidige EU-wetgeving verplicht alle lidstaten maatregelen te nemen die er voor zorgen dat 40% van de volwassen aal uit de binnenwateren kan ontsnappen naar open zee, waar deze voor nageslacht kunnen zorgen. Export van glasaal staat daar haaks op.

Zuid-Europese landen als Frankrijk en Spanje exporteerden tot begin dit jaar jaarlijks tientallen miljoenen jonge glasalen naar het verre oosten. De Stichting DUPAN is van mening dat deze jonge paling, die grote moeite heeft vanuit open zee naar de zoete leefgebieden te trekken, beter gebruikt kan worden voor herstel en instandhoudingsmaatregelen, door ze uit te zetten in Europese binnenwateren.

U vindt het volledige bericht van de Europese Commissie in het informatiecentrum.
 

Niet alleen in Nederland bestaat de roep om een snel herstel van de palingstand met behulp van uizetprojecten, gedegen wetenschappelijk onderzoek en effectieve beheermaatregelen. Ook in Duitsland wordt geconcludeerd dat alleen een goede samenwerking tussen wetenschap en de beroepssector goede oplossingen kan bieden voor het herstellen van de palingstand op de binnenwateren. U vindt het volledige artikel van het Duitse Instituut voor Binnenvisserij uit het Duitse vakblad Der Märkische Fischer in het informatiecentrum.

Geen effect op palingstand Europa, nadelig effect op het vormen van fondsen

Onlangs is het LEI WUR-rapport verschenen over de effecten van een verkoopstop van paling in Nederland. Dit rapport werd in opdracht van het Wereld Natuur Fonds gemaakt.
De belangrijkste conclusie van dit onderzoek is dat een verkoopstop in Nederland geen direct effect op de palingstand binnen Europa zal hebben en zelfs zeer nadelig kan werken voor de vorming van fondsen die ingezet kunnen worden voor herstelmaatregelen.

De Stichting DUPAN is van mening dat de maatregelen zoals in die Europees verband zijn afgesproken in het kader van het Aalherstelplan, en de voorgestelde maatregelen in het Nederlandse Decentrale Aalbeheerplan, vooralsnog de beste garantie bieden op een snel herstel van de palingstand in heel Europa. Hiernaast is het onlangs door Stichting DUPAN geïntroduceerde Duurzaam Paling Fonds® een goed middel om gelden te werven voor een snel herstel van de palingstand in Nederland.

U kunt het LEI-rapport downloaden in het informatiecentrum.

Albert Heijn heeft de Europese paling vervangen door een Afrikaanse soortgenoot uit Madagascar. Een stap naar een duurzaam alternatief voor de met uitsterven bedreigde Europese aal, zegt de grootste supermarkt van Nederland. Dat is nog maar de vraag.

– door Annemarie Geleijnse en Rineke van Houten –

Albert Heijn kondigde vorig jaar na een oproep van het Wereld Natuur Fonds al snel aan alle paling uit de schappen te halen. De super zou op zoek gaan naar een ‘duurzaam alternatief’. Maar dat bleek niet makkelijk. De datum dat de Europese paling niet meer te koop zou zijn, schoof een paar keer op. Tot Albert Heijn onlangs aankondigde zijn kaarten te zetten op de Afrikaanse paling. Duurzaam is deze soortgenoot echter (nog) niet, leert navraag.
Waarom paling uit Madagascar? Omdat, zo is ook onder wetenschappers en kweekbedrijven bekend, daar nog volop jonge aal in zee zwemt. En jonge aal is nodig om volwassen aal op te kweken voor de handel. Vrijwel alle paling die in Nederland in de supermarkten ligt komt uit kwekerijen.
Albert Heijn koopt zijn nieuwe paling van het bedrijf Ripple Fish, een ambitieuze onderneming gevestigd op Mauritius en met een kwekerij op Madagascar. Ripple Fish kweekt de jonge paling uit zee op in bassins en vervoert de vissen naar Nederland, waar rokerij Foppen er smakelijke filets van bereidt voor Albert Heijn. Volgens het ministerie van LNV heeft het bedrijf een aanvraag ingediend om de Anguilla mossambica, zoals de Afrikaanse paling officieel heet, in Nederland op te kweken. Omdat het een uitheemse soort is, mag de vis alleen in Nederland gehouden worden met een vergunning.

Parasiet
De Nederlandse kwekers vrezen niet alleen inkomstenderving, maar ook schade aan de eigen palingstand. Het is al jaren bekend dat de import van ‘vreemde’ paling kan leiden tot ziektes onder de soort. De palingbranche herinnert zich nog goed de zwemblaasparasiet die in de jaren tachtig per ongeluk meekwam met de Japanse paling. De worm verspreidde zich razendsnel onder Europese palingen. Zoiets kan ook gebeuren met geïnfecteerde palingen uit Madagaskar, bevestigt de Leidse onderzoeker Guido van den Thillart. ‘Het is de vraag of we in staat zullen zijn om verspreiding van deze parasiet tegen te gaan mocht het zover komen’, zegt hij. ‘In het algemeen zijn nieuwe parasieten vrij agressief.’
De gevolgen van een grootschalige infectie kunnen desastreus zijn. Geïnfecteerde palingen groeien minder snel, verzwakken en kunnen niet meer navigeren in diep water. Juist voor palingen is het van levensbelang sterk de rivieren te verlaten om de lange reis naar de paaigronden te overleven. In het verleden is wel gesuggereerd dat parasieten een van de redenen zijn waarom palingen er steeds minder in slagen zich voort te planten. De parasiet die met de Japanse aal meereisde, heeft volgens Van den Thillart, die bijna alles weet over de voortplanting van palingen, vrijwel zeker ‘een zeer sterk negatief effect’ op de reproductie. ‘Een nieuwe parasiet zou dat alleen maar erger maken.’

MSC
Een andere onzekerheid rondom de paling uit Madagaskar is het MSC-certificaat. Albert Heijn zegt mee te werken aan een duurzame visvangst en de ‘lokale vissers’ te helpen het begeerde label in de wacht te slepen. Is de procedure al gestart? Ja, zegt een woordvoerster van Albert Heijn. ‘Nog geen officiële aanmelding binnen’, zeggen ze op het kantoor van MSC. AH spreekt van een ‘positief voortraject’, maar een MSC-certificaat krijg je niet zomaar. Daar is onder andere een goed beheer van de visstand voor nodig. ‘Het is de vraag of dat gaat lukken’, stelt Stichting De Noordzee in een reactie. Voor het gebied gelden vangstquota om overbevissing tegen te gaan. Zo’n quotum stelt volgens de milieuorganisatie niet veel voor. ‘Een bedrijf krijgt een vergunning om een bepaalde hoeveelheid jonge paling te vangen. De regering heeft daarnaast alle vrijheid om nog meer vergunningen af te geven als de vraag naar glasaal stijgt’.
Gemiddeld duurt een beoordeling veertien maanden. Albert Heijn zelf spreekt over een certificering ‘binnen enkele jaren’. Kan Albert Heijn niet beter wachten tot dat certificaat er is? ‘We vinden het belangrijk de vissers te helpen met de ontwikkeling richting MSC door vis af te nemen’, zegt de woordvoerster.

Wageningen
Het is niet zo toevallig dat, de nog jonge, palingkweker Ripple Fish in Nederland een afnemer heeft gevonden. Het bedrijf, dat ook kwekerijen wil openen in Zuid-Afrika en Mauritius, krijgt ondersteuning van het Nederlandse instituut Imares uit Wageningen, waar vooraanstaande palingdeskundigen werken. Imares sloot begin dit jaar een contract van 1,7 miljoen euro met het bedrijf om te helpen naar het zoeken van duurzame kweekmethodes.
Albert Heijn noemt de nieuwe paling Zuiderling, zodat duidelijk is dat het niet om de Europese paling gaat. Maar het enige verschil is voorlopig dat de Afrikaanse paling (nog) niet met uitsterven is bedreigd. En… dat de Afrikaanse variant volgens de Nederlandse kwekers minder lekker is.
De bewuste consument kan intussen geen wijs meer uit alle palingverhalen. Dioxine, uitsterven, Afrika, wilde en gekweekte versies: wat blijft hangen is dat er iets niet in de haak is met de vis. Niet kopen dus.
De branche probeert het imago van de paling te redden. Binnenkort brengen kwekers en rokers een ‘duurzame’ paling op de markt. Kopers van die paling, te herkennen aan een label op de verpakking, steunen volgens de informatie onderzoek naar het herstel van de Europese paling.

Wordt vervolgd dus.

Bron: www.delaatstepaling.nl